ابو القاسم سلطانى
410
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
برگ شرابه الراعى ، تيول ، آويشن ، توسيلاژ به مقدار برابر از هريك مخلوط نموده ، يك قاشق سوپخورى از مخلوط براى يك فنجان آب . مدت جوشاندن 2 دقيقه ، سپس 10 دقيقه دمكرده 3 - 2 فنجان در روز . گياه به اسامى : طيم ، شرابه الراعى ، عود الخير ، بهشيه ناميده مىشود . ( * ) - Culpeper's Complet Herbal . P : 187 . Code - 2792 چاى پاراگوه Ilex paraguariensis ST . Hilair . چاى پاراگوه يا مته Mate برگ درخت يا درختچهاى است با نام علمى آمده در صدر كه مترادف آن Ilex mate ST . Hilair و از خانواده Aquifoliaceae مىباشد . ارتفاع اين درختچه هميشه سبز 6 - 4 متر ( ندرتا تا 15 متر ) است برگها متناوب ، بيضوى يا تخممرغى كشيده ، دندانهدار به درازاى تا 12 سانتىمتر ، بدون كرك ، برّاق ، روى برگ به رنگ سبز تيره و پشت آن سبز روشن ، دمبرگ كوتاه ، مزه كمى تلخ و مطبوع است . گل كوچك ، سفيدرنگ داراى 4 كاسبرگ و 4 گلبرگ مجتمع به وضعيت خوشه از بغل برگها و پس از برگها ظاهر مىشود . ميوه سته ، كوچك به قطر 7 ميليمتر ، قرمزرنگ و محتوى دانههاى شفاف زردرنگ است . پراكندگى : پاراگوئه ، شمال آرژانتين ، كوههاى جنوب برزيل و به منظور استفاده از برگ در آرژانتين ، اسپانيا و پرتغال كشت مىشود . تاريخچه : نام جنس گياه نامى است كه به گونهاى از بلوط داده شده و نام گونه درخت از نام خاستگاه اصلى گياه گرفته شده است . چه جنگلهاى وسيعى از درخت در سواحل و اطراف پيوند دو رودخانه " پاراگوه " و " اوروگوه " كه رودخانه " پارانا " را تشكيل مىدهند وجود دارد . اين جنگلها " يربال " ناميده مىشوند و نام اسپانيولى Yerba به همين مناسبت به گياه داده شده است . بوميان امريكاى جنوبى از زمانهاى دور و قبل از تاسيس " انجمن عيسى " ( 1533 - م ) آن را مىشناخته و به صورت چاى مىنوشيدهاند . چاى پاراگوه به زودى طرفداران بسيار زيادى در اروپا و امريكا پيدا كرد . تنها به كشور آلمان در سال 1988 بيش از 300 تن برگ گياه از برزيل ( به مقدار بيشتر ) آرژانتين و پاراگوه صادر شده است . قديمىترين كتاب پارسى كه نام آن آمده پزشكىنامه مىباشد . در اين كتاب آمده است : " ماته را كه چاى پاراگوه نيز مىنامند به سه اسم مختلف ناميده مىشود . كاآكوئيس كه عبارتند از براعيم ( جمع برعوم - جوانه برگ يا غنچه ) شكفته شده اين درخت و كاآميرى عبارت است از برگهاى پاك كرده